แค่ใจมันล้า (2) ความผิดปกติของอารมณ์และการรับรู้ (Mood & Emotion)

เคยไหม? ที่จู่ๆ โลกทั้งใบก็กลายเป็นกระจกฝ้า... ไม่ใช่ว่าเราเศร้าจนฟูมฟาย แต่มันคือความรู้สึกที่ว่า 'เรื่องที่เคยทำให้ยิ้มได้ กลับทำไม่ได้อีกต่อไป' วันนี้เราจะมาทำความรู้จักกับชื่อเรียกของความรู้สึกเหล่านี้กัน

1. Anhedonia (ภาวะสิ้นยินดี)

นิยามง่ายๆ ความสามารถในการดื่มด่ำกับความสุขหายไป

ฟีลลิ่งแบบคนโซเชียล "หมดแพสชัน", "ใจพัง", "ไร้ฟีล", "ซึมเป็นส้วม"

ภาพจำลองความรู้สึก

เกมที่เคยนั่งรออัปเดตแพตช์อย่างใจจดใจจ่อ วันนี้แค่เห็นไอคอนก็รู้สึกเหนื่อยจนไม่อยากกดเข้า

ศิลปินที่เคยตามติ่งตามเชียร์ วันนี้คลิปเด้งขึ้นมาก็ปัดทิ้งแบบเฉยชา

ของขวัญที่เคยอยากได้มาก พอได้มาจริงๆ กลับแกะกล่องแบบแกนๆ แล้ววางทิ้งไว้... ความตื่นเต้นหายไปไหนหมดก็ไม่รู้

2. Emotional Blunting (ภาวะอารมณ์ทื่อ / ชาชิน)

นิยามง่ายๆ เหมือนมีกำแพงบางๆ มาคั่นกลางระหว่างคุณกับอารมณ์ทุกอย่าง

ฟีลลิ่งแบบคนโซเชียล "Dead inside", "ชาไปหมดแล้ว", "ภาวะใจชา", "รู้สึกถูกตัดขาด" "นิ่งเป็นหิน"

ภาพจำลองความรู้สึก

ไปงานศพแต่ร้องไห้ไม่ออก ไม่ได้เข้มแข็งแต่ข้างในมันว่างเปล่าจนบีบน้ำตาไม่ได้

โดนตำหนิรุนแรงแต่คุณกลับนิ่งเฉย ไม่ใช่เพราะยอมรับแต่เพราะใจมันไม่ตอบสนองต่อความโกรธอีกแล้ว

ต้อง 'แกล้งยิ้ม' หรือ 'แกล้งดีใจ' เวลาคนอื่นเซอร์ไพรส์ ทั้งที่ข้างในนิ่งสนิทเหมือนหิน

3. Passive Death Wish (ภาวะปรารถนาความตายแบบแฝง)

นิยามง่ายๆ ไม่ได้อยากทำร้ายตัวเอง แต่ก็ไม่ได้อยากมีอยู่เพื่อเจอวันพรุ่งนี้

ฟีลลิ่งแบบคนโซเชียล "อยากวาร์ปหายไป", "ปล่อยจอยชีวิต", "ใช้ชีวิตแบบรอวันหมดอายุ"

ภาพจำลองความรู้สึก

เดินข้ามถนนแล้วแอบคิดลึกๆ ว่า 'ถ้าโดนชนก็จบๆ ไป ไม่ต้องตื่นมาเหนื่อยต่อ'

เวลาเครื่องบินตกหลุมอากาศ ในขณะที่คนอื่นกลัว แต่คุณกลับนั่งหลับตาแล้วคิดว่า 'เอาเลย... ตกก็ตก'

หลับไปพร้อมความหวังลึกๆ ว่า พรุ่งนี้ขอให้ไม่ต้องตื่นขึ้นมาอีกครั้ง

ทั้งภาวะสิ้นยินดี (Anhedonia), อารมณ์ทื่อ (Emotional Blunting) หรือภาวะปรารถนาความตายแบบแฝง (Passive Death Wish) ทั้งหมดนี้คือ 'สัญญาณเตือนจากใจ' ในหมวดความผิดปกติของอารมณ์และการรับรู้ (Mood & Emotion) 

คำถามคือ ทุกคนเป็นได้ไหม?

คำตอบคือ 'เป็นได้' ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้ป่วยจิตเวชเท่านั้นถึงจะเกิดอาการเหล่านี้ เพราะในวันที่เราเผชิญความเครียดสะสมยาวนาน หรือเจอเหตุการณ์ที่กระทบจิตใจอย่างหนัก กลไกทางจิตใจอาจสร้างสภาวะเหล่านี้ขึ้นมาเพื่อป้องกันเราจากความเจ็บปวดที่มากเกินรับไหว

จะสังเกตเบื้องต้นอย่างไร?

ลองถามตัวเองง่ายๆ ว่า... "สิ่งที่เคยทำให้มีความสุข วันนี้ยังทำหน้าที่นั้นอยู่ไหม ความรู้สึกนี้คงอยู่ต่อเนื่องหรือไม่?" หรือ "เราเริ่มรู้สึกเฉยชากับเรื่องสำคัญในชีวิตติดต่อกันเกิน 2 สัปดาห์หรือเปล่า?"

สิ่งที่สำคัญที่สุด อย่าเพิ่งด่วนสรุปหรือตัดสินตัวเอง (Self-Diagnose) ว่าเราป่วยเป็นโรคอะไรเพราะอาการเหล่านี้เป็นเพียง 'ยอดภูเขาน้ำแข็ง' ของสภาวะจิตใจที่ซับซ้อน ทางที่ดีที่สุดคือการนำความรู้สึกเหล่านี้ไปปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ไม่ว่าจะเป็นจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยา เพื่อให้พวกเขาช่วยถอดรหัสและดูแลใจของคุณอย่างถูกวิธี

#Anhedonia #อารมณ์ทื่อ #ภาวะสิ้นยินดี #หมดแพสชัน #ไม่อยากมีชีวิตอยู่ #ซึมเศร้า #เบื่อชีวิต #PassiveDeathWish #EmotionalBlunting #LostPassion #psychiatrist #psychologist #MentalHealth #MentalWellness