แค่ใจมันล้า (4) กลไกการเอาชีวิตรอดของสมอง (Survival Mechanism)

จู่ๆ ขนคอก็ลุกซู่ ตาเขม่นยิกๆ เหมือนมีใครนินทา หรือปวดท้องมวนๆ แต่ไม่ได้กินของผิดสำแดง? นี่ไม่ใช่อาการโดนของ! แต่มันคือวิธีที่ "สมองสุดอัจฉริยะ" ของคุณพยายามแบกรับความกดดันขั้นสุด เพื่อปกป้องคุณจากความเครียด... แม้ว่าสภาพคุณตอนนี้จะใกล้ตุเยเต็มทีก็ตาม มาดูกันว่าสมองเรามีโหมดเอาตัวรอดอะไรแปลกๆ บ้าง

Thin-slicing (การประมวลผลข้อมูลในเสี้ยววินาที)

นิยามง่ายๆ สมองประมวลผลสถานการณ์ตรงหน้าแบบติดจรวด ไวกว่าแสง จนดูเหมือนเรามีสัมผัสที่ 6

ฟีลลิ่งแบบคนโซเชียล "อ่านเกมขาด", "มองทะลุ", "เซนส์มันบอก", "สัญชาตญาณตัวมารดา"

ภาพจำลองความรู้สึก

เปิดประตูเข้าไปในออฟฟิศปุ๊บ รู้ทันทีว่าบรรยากาศมัน "ตึง" เหมือนคนเพิ่งมหกรรมด่าทอกันเสร็จ แม้ทุกคนจะแกล้งก้มหน้าพิมพ์งานประหนึ่งพนักงานดีเด่นของเดือนก็ตาม

เห็นรอยยิ้มหวานเจี๊ยบของพนักงานขายปุ๊บ สมองตะโกนเตือนใน 1 วินาทีเลยว่า "หนีไป! คนนี้กำลังโกหกและพยายามจะป้ายยาแน่ๆ!"

Dissociation (ภาวะแยกตัว / สติหลุดจากความจริง)

นิยามง่ายๆ สมองสับสวิตช์ตัดการรับรู้ชั่วคราว เพราะโลกความจริงมันเหนื่อยเกินไป ขอหนีไปพักก่อนนะ

ฟีลลิ่งแบบคนโซเชียล "วิญญาณหลุดร่าง", "สมองลอย", "โหมดออโต้ไพลอต (Autopilot)", "วิญญาณไปเข้าเฝ้าพระอินทร์", "ประทับร่างทรง"

ภาพจำลองความรู้สึก

ขับรถจากที่ทำงานถึงบ้าน พอจอดรถเสร็จ... เอ๊ะ! ฉันรอดมาถึงบ้านได้ไง? เลี้ยวตรงไหน ไฟแดงกี่แยก สมองมันเบลอตัดการรับรู้ไประหว่างทาง (เผลอๆ นึกว่าวาร์ปมา)

นั่งจ้องผนังห้องหรือหน้าจอคอมพิวเตอร์นิ่งๆ เป็นชั่วโมง รู้สึกเหมือนตัวเบาหวิวขยับไปอยู่บนเพดาน แล้วก้มลงมามองเห็นตัวเองกำลังนั่งเหม่อหน้าโง่ๆ อยู่ตรงนั้น

Somatic Symptom (อาการทางกายที่เกิดจากจิตใจ)

นิยามง่ายๆ เมื่อใจพูดไม่เก่ง หรือใจรับไม่ไหว ร่างกายเลยขออนุญาตออกตัว "ด่าแทน"

ฟีลลิ่งแบบคนโซเชียล "ร่างกายประท้วง", "เครียดลงกระเพาะ", "ใจป่วยกายป่วน", "ออฟฟิศซินโดรมทิพย์"

ภาพจำลองความรู้สึก

ทุกครั้งที่ต้องไปพรีเซนต์งานใหญ่ หรือมีเรื่องต้องขึ้นศาล จะปวดท้องบิดเกร็งจนต้องวิ่งเข้าห้องน้ำรัวๆ ไปหาหมอก็ตรวจไม่พบเชื้อโรคอะไร (หมอบอกลำไส้ปกติ... แต่หนูไม่ปกติค่ะหมอ!)

เครียดเรื่องเงินหรือเรื่องปัญหาที่บ้านจัดๆ จู่ๆ ก็ปวดหลัง คอ บ่า ไหล่ อย่างรุนแรง ไปนวดแผนไทยให้หมอเหยียบจนช้ำก็ไม่หาย เพราะต้นตอมันไม่ได้มาจากกล้ามเนื้อ แต่มันมาจากเส้นประสาทที่กำลังสวดมนต์ขอชีวิตอยู่!

"เห็นไหมว่า ทั้งหมดนี้คือพยายามของร่างกายและสมอง ที่ส่งสัญญาณเตือนไฟแดงกะพริบถี่ๆ ว่า 'เจ้านาย พักก่อนเถอะ ร่างกายจะไม่ไหวแล้ว!' ... และเมื่อคนในสังคมยุคนี้ เผชิญกับสภาวะใจพังและร่างกายประท้วงแบบเดียวกันเยอะๆ เข้า มันก็เลยเกิดเป็นปรากฏการณ์ทางสังคม (Social Phenomena) ที่ผู้คนมารวมตัวกันเยียวยาตัวเองผ่านมุกตลก เกิดเป็น 'อินเทอร์เน็ตสแลง' ขำๆ ปนขมขื่นมากมาย ซึ่งเราจะไปถอดรหัสคำฮิตเหล่านั้นกันในบทความสุดท้าย บอกเลยว่าดูจบแล้วคุณจะต้องร้องอ๋อแล้วบอกว่า 'นี่มันชีวิตฉันชัดๆ!' แน่นอน"

#สติหลุด #วิญญาณหลุดร่าง #Dissociation #ThinSlicing #เครียดลงกระเพาะ #SomaticSymptom #กลไกป้องกันตัว #เซนส์แรง #โหมดออโต้ไพลอต #SurvivalMechanism #psychiatrist #psychologist #MentalHealth #MentalWellness